بیانیه به مناسبت سه سال پس از سقوط افغانستان به کنترل طالبان
بیانیه به مناسبت سه سال پس از سقوط افغانستان به کنترل طالبان
در ۱۵ اگست ۲۰۲۱، افغانستان به دست طالبان افتاد؛ رویدادی که آغاز دورۀ غمانگیزی از رنج، نقض حقوق بشر و فروپاشی حاکمیت دموکراتیک را رقم زد. در سه سال گذشته، این کشور دوران تاریک حکومت دینیِ بیرحمانه و ستمگرانۀ طالبان را تحمل کرده و با حملۀ بیامان بر آزادیهای اساسی خود، بهویژه حقوق زنان و دختران، روبهرو بوده است. جهان شاهد نابودی دو دهه پیشرفت بوده و به طالبان اجازه داد تا حکومت وحشیانۀ خود را بازگردانند و این ملت را در بحران بشری و سیاسی فروبرند.
نقض مستمر حقوق بشر و خشونت طالبان در برابر چشمان سازمان ملل متحد و ناظران بینالمللی، بحرانی وجدانی و تضعیف حقوق بینالمللی بشر است. زنان و دخترانی که زمانی توانمند شده بودند تا تحصیل کنند، شغل داشته باشند و در جامعه مشارکت فعال داشته باشند، اکنون از آموزش محروم شده، در خانههایشان محبوس گشته و از حقوق اساسی خود بیبهره ماندهاند. بیش از سه میلیون زن از آموزش و بیش از ۲۵۰,۰۰۰ تن از اشتغال محروم شدهاند. محرومیت زنان از کار به فقیرتر شدن خانوادهها کمک کرده و میلیاردها دالر به تولید ناخالص داخلی کشور زیان وارد کرده است. سیاستهای سختگیرانۀ طالبان دستاوردهایی را که با فداکاریهای بسیاری بهدشواری بهدست آمده بود، معکوس کرده و تمام ملت را به سکوت واداشته است. آپارتاید جنسیتی و آزار و اذیت جنسیتی در افغانستان تراژیدی غمانگیزی برای افغانستان و عقبگردی فاجعهبار برای تلاشهای جهانی در راستای برابری جنسیتی است،
طالبان کنترل خود را با زور، کشتار و حذف دیگران، سرکوب و بیاعتنایی کامل به اصول دموکراتیک فراگیر برقرار کردند و چشمانداز سیاسی کشور را در ورطۀ نااطمینانی فروبردند. داکتر سمر، مدافع سرشناس حقوق بشر، گفت: «کشتن مردمان بیگناه، شکنجۀ مخالفان، اخاذی از روستاییان و تحمیل آپارتاید جنسیتی و آزار جنسیتی از سوی طالبان، جنایات هولناک علیه بشریت را تشکیل میدهد و جامعۀ جهانی باید آنان را پاسخگو کند.» موسی محمودی، رئیس اجرایی مرکز حقوق بشر افغانستان (AHRC)، گفت: «رژیم حذفگرا، سرکوبگر و دینسالار طالبان، وحدت ملی، حاکمیت قانون و عدالت را تضعیف کرده و بذر منازعۀ آینده را کاشته است.» بیرحمی طالبان که در بازداشتهای خودسرانه، قتلهای فراقضایی و سرکوب مخالفان نمایان است، فضایی از ترس و ستم ایجاد کرده که هرگونه امید به افغانستانِ صلحآمیز و شکوفا را خفه میکند. محمد فرید حمیدی، لوی سارنوال پیشین افغانستان، سه سال حکومت طالبان را فاجعهای برای نظام عدلی افغانستان ارزیابی میکند و روند کیفری بیرحمانۀ آنان در برابر متهمان به جرم را وحشیانه میداند.
وضعیت وخیم بشری تحت حاکمیت طالبان به همان اندازۀ کنترل رژیم طالبان بر افغانستان فاجعهبار است. میلیونها افغان در آستانۀ گرسنگی قرار دارند؛ ۲۳ میلیون تن با ناامنی غذایی، نبود دسترسی به مراقبتهای صحی و سرپناه ناکافی مواجهاند که مصیبت زندگی روزمره را دوچندان میکند. وضعیت اقلیتها، از جمله هزارهها و دیگران، تحت حاکمیت طالبان بدتر شده است؛ با خشونتهای هدفمند مانند بمبگذاری علیه هزارهها و کشتن هزارهها در مناطق دوردست همچون ارزگان، و تبعیض و آزار سیستماتیک که این جوامع آسیبپذیر را بیشازپیش به حاشیه میراند.
با در نظرداشت این اوضاع وخیم، ما از جامعۀ جهانی، بهویژه سازمان ملل متحد، ادارۀ ایالات متحدۀ امریکا و دیگر بازیگران جهانی میخواهیم که:
۱. نقض حقوق بشر توسط طالبان را محکوم کنند و از اعطای هرگونه بهرسمیتشناسی، عادیسازی روابط و تعامل خودداری ورزند تا زمانی که گامهای ملموس، تأییدشده و معنادار برای بازگرداندن و حمایت از حقوق تمام افغانها، بهویژه زنان و اقلیتها، برداشته شود.
۲. طالبان باید در قبال جنایات علیه بشریت، آزار و اذیت زنان، آپارتاید جنسیتی، سرکوب گروههای اقلیت، شکنجه و قتلهای فراقضایی پاسخگو شوند و از طریق حمایت از دیوان بینالمللی کیفری (ICC)، دیوان بینالمللی دادگستری (ICJ)، سازوکار صلاحیت قضایی جهانی و نهادهای معاهداتی سازمان ملل متحد، پاسخگویی و عدالت تأمین گردد. تحریمها و دیگر تدابیر دیپلماتیک تقویت شود تا بر طالبان فشار وارد آید که به معیارهای بینالمللی حقوق بشر پایبند شوند و برای تشکیل حکومتی فراگیر، نمایندگیکننده و دموکراتیک وارد گفتوگوی معنادار گردند. پاسخگویی،
۳. کمکهای بشردوستانه را افزایش دهند تا نیازهای فوری مردم افغانستان برطرف شود و اطمینان حاصل گردد که این کمکها بدون سوءاستفادۀ طالبان به نیازمندترین افراد میرسد.
۴. از سازمانهای جامعۀ مدنی افغانستان که با وجود فعالیت در شرایط پرخطر، همچنان از حقوق بشر، دموکراسی و حاکمیت قانون دفاع میکنند، حمایت کنند.
۵. با مردم و نمایندگان افغانستان تعامل کنند تا رویکردی جمعی برای تثبیت اوضاع افغانستان ایجاد شود و در برابر تبدیل کردن افغانستان به کانون پرورش تروریسم بینالمللی توسط طالبان ایستادگی گردد.
خطاب به طالبان، ما بر شما تأکید میکنیم که بدانید هیچ حکومتی نمیتواند بر پایۀ ترس و سرکوب دوام بیاورد. تاریخ نشان داد که حاکمیت شما در گذشته کوتاهمدت بود، پس شاید نتوانید مدتی طولانی با اعمال ترس، کشتار و ستم بر زنان دوام بیاورید. راه رسیدن به حکومتداری مشروع در فراگیری، انتخابات، احترام به حقوق بشر و حمایت از تمام شهروندان، بدون در نظرداشت جنسیت، قومیت یا باور، نهفته است. ما خواهان لغو فوری سیاست بیرحمانهای هستیم که طالبان بر زنان تحمیل کرده و خواهان پایان نقض حقوق بشر میباشیم.
خطاب به مردم افغانستان، ما با مبارزات و آرمانهای شما همبستگی داریم. تابآوری و شهامت شما در برابر دشواریهای طاقتفرسا، مشعل امید است. به مطالبۀ حقوق خود ادامه دهید، کرامت خود را پاس بدارید و برای آیندهای تلاش کنید که در آن صلح و عدالت حاکم باشد.
جهان نباید به افغانستان پشت کند. ما باید با فوریت و اراده عمل کنیم تا از رنج بیشتر جلوگیری شود و از مردم افغانستان در تلاششان برای دستیابی به جامعهای عادلانه و صلحآمیز حمایت گردد.