مرکز حقوق بشر افغانستان آپارتاید جنسیتی طالبان را در گزارش سایه به سازمان ملل افشا کرد
مرکز حقوق بشر افغانستان با ارائهی گزارش سایه به کمیتهی سیدو، آزار و اذیت سیستماتیک زنان افغانستان توسط طالبان را افشا کرد
مرکز حقوق بشر افغانستان امروز، ۷ فبروری ۲۰۲۵، گزارش سایهی خود در مورد کنوانسیون رفع همهی اشکال تبعیض علیه زنان (سیدو) را به کمیتهی سیدو ارائه کرد. این گزارش به منظور جلب توجه کمیتهی سیدو به نقض گسترده و سیستماتیک حقوق زنان افغانستان تهیه شده است. این گزارش در زمانی ارائه میشود که زنان در افغانستان با شدیدترین اشکال تبعیض و محرومیت گسترده و سیستماتیک از حقوق و آزادیها مواجهاند. این گزارش مستند میسازد که طالبان چگونه از زمان بازگشت به قدرت در اگست ۲۰۲۱، بهطور عمدی حقوق زنان را از میان بردهاند و با نقض تعهدات افغانستان در قبال کنوانسیون سیدو، رژیمی از آپارتاید جنسیتی را برقرار کردهاند که هم زندگی زنان افغانستان و هم چارچوب جهانی حقوق بشر را تهدید میکند. گزارش مرکز حقوق بشر افغانستان شواهد انکارناپذیری از سیاستهای طالبان را ارائه میدهد که هدف آنها حذف زنان افغانستان از تمام جنبههای زندگی عمومی و خصوصی است. زنان و دختران از حق آموزش خود محروم شدهاند و مکاتب بالاتر از صنف ششم و پوهنتونها به روی آنها بسته شده است. طالبان با منع زنان از اکثر بخشهای کاری، از جمله نهادهای غیردولتی و سازمانهای بینالمللی، آنان را به فقر و وابستگی مالی سوق دادهاند و فقر و آسیبپذیری زنان در کشور را بیش از پیش تشدید کردهاند. حتی حضور آنان در فضاهای عمومی بهشدت محدود شده و فرمانهایی صادر شده که آنان را از پارکها، ورزشگاهها و حمامهای عمومی منع میکند. این اقدامات در مجموع به شدیدترین و حسابشدهترین سرکوب زنان در تاریخ معاصر میانجامند. حمایتهای قانونی از زنان بهطور کامل از میان رفته است. قانون منع خشونت علیه زن لغو شده و زنان را بدون هیچ راهی برای دادخواهی رها کرده است. قاضیان، وکلا و څارنوالان زن برکنار شدهاند و محاکم اکنون بهگونهای بازساختاردهی شدهاند که بر اساس سیاست و ایدئولوژی طالبان حکم میکنند؛ سیاستی که بهشدت علیه زنان تبعیض قائل میشود. گزارشها از ازدواجهای اجباری و کودکان بهشدت افزایش یافته است و طالبان اعمالی را قانونی کردهاند که اجازه میدهد دختران خردسالی به کمسنی دوازده سال به عقد ازدواج درآیند، اغلب در معاملاتی که اهداف سیاسی و اقتصادی را دنبال میکنند. شلاقزدن و زندانیکردن علنی زنانِ متهم به «جرایم اخلاقی» به امری عادی تبدیل شده است، بهگونهای که تنها در سه سال گذشته بیش از ۱۲۹ زن در معرض مجازاتهای وحشیانهی علنی قرار گرفتهاند. زنان افغانستان اکنون نهتنها شهروندان درجهدوم به شمار میروند، بلکه همچون مِلک و دارایی با آنان رفتار میشود و هیچ اختیاری بر زندگی و آیندهی خود ندارند.
وضعیت در بخش صحت نیز به همان اندازه وخیم است. سیاستهای طالبان دسترسی زنان به خدمات صحی را بهشدت محدود کرده است، بهویژه در مناطق روستایی که در آنها محدودیتهای رفتوآمد و از دست رفتن کارکنان صحی زن، بسیاری را از مراقبتهای اساسی محروم کرده است. با بستهشدن دانشکدههای طب به روی دانشجویان دختر، آیندهی مراقبتهای صحی زنان در افغانستان در معرض خطر قرار دارد. میزان مرگومیر مادران رو به افزایش است و دسترسی به خدمات صحت باروری تقریباً بهطور کامل قطع شده است. زنانی که به بیماریهایی مبتلا هستند که نیازمند مراجعه به داکتران مرد است، اکنون با انتخابی ناممکن میان نادیدهگرفتن صحت خود یا
بهخطرانداختن خود در برابر مجازات علنی بهخاطر مراجعه برای درمان قرار دارند. فشار روانی ناشی از این سرکوب سیستماتیک بسیاری از زنان افغانستان را به افسردگی شدید سوق داده و میزان خودکشی در میان کسانی که تحت حاکمیت طالبان هیچ راهی برای پیشرفت نمیبینند، افزایش یافته است. طالبان نهادهای کلیدیای را که زمانی برای حمایت و ارتقای حقوق زنان کار میکردند، منحل کردهاند، از جمله وزارت امور زنان را که جای آن را وزارت امر به معروف و نهی از منکر گرفته است؛ نهادی که سیاستهای سرکوبگرانهای را که برای حذف زنان از جامعه طراحی شدهاند، اجرا میکند. نهادهای جامعهی مدنی و گروههای مدافع حقوق زنان بهاجبار تعطیل شدهاند و زنان افغانستان را بدون هیچ حامی یا نمایندهای رها کردهاند. سیاستهای طالبان صرفاً حملهای به زنان افغانستان نیست؛ بلکه یورشی به بنیانهای اساسی حقوق بشر و برابری جنسیتی است که پیامدهای جهانی دارد. عادیسازی آپارتاید جنسیتی در افغانستان الگوی خطرناکی را بنا مینهد که نیروهای افراطگرای دیگر را گستاختر میسازد و پیشرفتهای بینالمللی در زمینهی حقوق زنان را تهدید میکند. گزارش مرکز حقوق بشر افغانستان خواستار اقدام فوری بینالمللی برای پاسخگو ساختن طالبان در قبال نقض کنوانسیون سیدو و سایر تعهدات بینالمللی حقوق بشری است. این گزارش خواستار بهرسمیتشناختن جهانی آپارتاید جنسیتی بهعنوان جنایت علیه بشریت و گنجاندن آن در چارچوب کنوانسیون جنایات علیه بشریت است. جامعهی جهانی باید تحریمهای هدفمندی را بر رهبری طالبان که مسئول این سیاستها هستند اعمال کند، مسیرهای پناهندگی را برای زنان افغانستان که در معرض آزار و اذیت قرار دارند گسترش دهد و تضمین کند که حقوق زنان در محور هرگونه مذاکرات دیپلماتیک یا تلاشهای کمکرسانی بشردوستانهی مرتبط با افغانستان باقی میماند. حکومتها و نهادهای سازمان ملل متحد باید با یکدیگر همکاری کنند تا از مسیرهای آموزشی جایگزین، از جمله آموزش آنلاین و برنامههای بورسیهی تحصیلی، حمایت کنند و اطمینان حاصل کنند که دختران افغانستان با وجود فرمانهای سرکوبگرانهی طالبان همچنان به دانش و فرصتها دسترسی داشته باشند. مرکز حقوق بشر افغانستان هشدار میدهد که رفتار طالبان با زنان صرفاً یک موضوع داخلی نیست؛ بلکه بحرانی جهانی است که تمامیت هنجارهای بینالمللی حقوق بشر را تهدید میکند. ناکامی در اقدام قاطع نهتنها میلیونها زن افغانستان را رها خواهد کرد، بلکه تعهد جهانی به برابری جنسیتی و عدالت را نیز تضعیف خواهد نمود. جامعهی جهانی باید به این چالش پاسخ درخور دهد و اطمینان حاصل کند که صدای زنان افغانستان شنیده شود و حقوق آنان اعاده گردد.